Biyografi ve Ansiklopedi Sitesine Hoş geldiniz, 09 Nisan 2020
Beğen 1

Amerika

Amerika

Amerika, Amerika hakkında bilgi, Amerika kültürü hakkında bilgi, Amerika hakkında bilinmesi gerekenler, Amerika hakkında az bilinenler, Amerika hakkında bilgi, ABD eyaletleri,  Amerika şehirleri, Amerika Birleşik Devletleri haritası, Washington Nerenin Başkenti,  ABD ülke bilgileri, Kuzey Amerika hakkında bilgileri, , Amerika nerede?, Amerika nasıl kuruldu?, Amerika Birleşik Devletleri kaç ülkeden oluşur?, Amerika ne anlama gelir?, Amerika Birleşik Devletleri United States of America hakkında bilgiler sunuyoruz.

 

Amerika Birleşik Devletleri (kısaca ABD) (İngilizce: United States of America (USA), USA ‘nın açılımı United States of America’dır. Ayrıca Birleşik Devletler ve Amerika olarak da bilinir), elli eyalet ve bir federal bölgeden oluşan bir federal anayasal cumhuriyettir. Ülkenin çoğu (48 eyaleti olan kıtasal ABD ve ülkenin federal bölgesi olan Washington, DC), Kuzey Amerika’nın ortasında, Büyük Okyanus ve Atlas Okyanusu’nun arasında bulunmaktadır. Bu ülkenin vatandaşlarına Amerikalı veya Amerikan denir. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı ise Amerikalı iş adamı, siyasetçi Donald John Trump‘tır. Amerika Birleşik Devletleri (USA) Başkenti Washington, DC, En büyük şehir ise New York’tur.

 

Kuzeyinde Kanada, güneyinde ise Meksika ile sınırı bulunur. Alaska bölgesi, kıtanın kuzeybatısında bulunarak doğusunda Kanada ve batısında Bering Boğazı’nın öbür tarafında bulunan Rusya’nın arasında bulunmaktadır. Hawaii eyaleti, Büyük Okyanus’un ortasında bulunan bir takımadadır. Ayrıca Karayipler ve Büyük Okyanus’ta bulunan denizaşırı topraklara sahiptir.  Amerika Birleşik Devletlerinin Resmî kuruluş tarihi 4 Temmuz 1776’dır.

 

AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ TANITIM FİLMİ

 

 

Amerika Birleşik Devletleri 50 eyaletten meydana gelen bir federal birliktir. Ulusal hükümetin merkezi, District of Columbia’dır. Anayasa, ulusal hükûmetin bünyesinin ana hatlarını tespit eder. Yetkileri ile faaliyetlerini belirtir. Kendine has anayasa ve yetkilere sahip olan her eyalet de öteki işlerden sorumludur. Her eyalet; yönetim bakımından şehir, kasaba, nahiye ve köylere ayrılmıştır. Her eyaletin seçimle gelmiş kendi valileri vardır.

 

Doğuda Atlas Okyanusu’ndan, batıda Büyük Okyanus’a kadar 4.500 km genişliğindedir. Alaska ve Hawaii’yi de içine alan Amerika Birleşik Devletleri’nin 9 milyon kilometrekareden fazla yüzölçümü vardır. Hawaii ise, Büyük Okyanus’ta olup, kıta üzerindeki Amerika Birleşik Devletleri’nden 3.200 kilometre uzaklıktadır. Alaska 50 eyaletin içinde yüzölçümü en büyük olanıdır. Ülkenin güney tarafında bulunan Teksas bu bakımdan ikinci sırada gelmektedir. Amerika ülkesi, Basın Özgürlüğü Endeksi’nde 49. sırada yer almaktadır.

 

Amerika Birleşik Devletleri, Birleşmiş Milletler Turizm Örgütü’nün verilerine göre 2012 yılında kaydedilen 67 milyon turistle Fransa’dan sonra dünyada en çok ziyaret edilen ikinci ülke durumundadır. Amerika Birleşik Devletlerinin Yaşam Beklentisi ise 79.11 yıldır.

 

ABD Ulusal Milli Marşı

 

Amerika Birleşik Devletlerin Tarihi

Amerika‘nın 1492’de Avrupalılar tarafından keşfinden sonra İspanyollar, Portekizliler, Fransızlar ve İngilizler, buradaki yerli halkların aleyhine toprak sahibi oldular. Avrupalılar, Amerika’daki topraklarını genişlettikten sonra, İngiltere başta olmak üzere çeşitli ülkelerden göçmenler alıp buralara yerleştirerek koloniler kurdular.

 

18. yüzyıl ortalarında, bu kolonilerin sayısı 13’e yükseldi ve bu Onüç Koloni, Amerika Birleşik Devletleri’nin temelini oluşturdu.

 

 

Amerika Kıtası, insanlar için yeni olanaklar ve yeni bir hayat sağladı. Daha sonra, bu koloni sistemi sömürgecilik politikasına dönüştü. İngiliz kolonileri, Birleşik Krallık’a endüstri konusunda hizmet ediyordu. İngilizler kolonilerden vergi alıyordu. Koloniler zaman içinde İngiliz devletinden farklı bir kimlik geliştirmeye başladı. Nüfus hızla büyüyor, tarıma dayalı ekonomi gelişiyor, iş adamları ticari hamlelerde bulunuyordu. Dinsel yapıda da çeşitlilik vardı. Avrupa’dan gelenler tutucu bir protestanlık geliştirmişti.

 

Yönetimleri de İngilizlerden farklıydı. Kolonilerin her birinde (Pensilvanya dışında), iki yasama meclisi bulunuyordu. Kolonileri temsil eden alt meclisin üyeleri mal sahipleri tarafından seçiliyor, Krallığı temsil eden üst meclis üyeleri ise İngiliz Kralı tarafından tayin ediliyordu. Kolonilerde yaşayanlar aynı zamanda mahkemeler kurmuştu ve İngiliz hukuk sistemini uyguluyordu.

 

 

1756-1763 yılları arasında İngiltere’nin Avusturya, Fransa ve Rusya ittifakıyla yaptığı savaşlar (Yedi Yıl Savaşları), İngiliz maliyesi üzerinde ciddi bir yük oluşturmuştu. İngiltere’nin mali yükünü gidermek amacıyla yeni vergiler koyması, Amerika’da kolonilerin tepkisiyle karşılaştı. Koloniler yüksek vergiler ödeyip, karşılığında hiçbir şey alamamaktan rahatsızlardı. Çay ihracatına gelen yüksek ek vergiyle koloniler, 18. yüzyıl ortalarından beri hazır oldukları bağımsızlık mücadelesini hayata geçirdiler. Savaşın başlarında George Washington, Thomas Jefferson tarafından kaleme alınan ve özgürlük isteklerini dile getiren Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi’ni yayınladı (4 Temmuz 1776). Sonradan 4 Temmuz günü ABD bağımsızlık günü olarak kabul edilmiştir.

 

Altı yıl süren savaş sonunda, George Washington komutasındaki koloni güçleri tarafından yenilgiye uğratılan İngiltere geri çekilmiş ve 1783 yılında Paris antlaşmasıyla 13 koloninin bağımsızlığını kabul etmiştir. Bağımsızlıklarını ilan eden koloniler, içişlerinde serbest eyaletlerden oluşan Amerika Birleşik Devletleri’ni kurdular (1787). 1789’da Anayasanın tamamlanıp onaylanmasıyla yeni bir ulus ve Amerikalı üst kimliği doğdu.

 

Amerika Birleşik Devletleri, ülkeyi anayasayla yöneten bir Başkanın seçimle iş başına geldiği ilk modern demokratik cumhuriyettir. Bu manada Fransız Devrimi’nin de öncüsü olmuştur. Bu sistem 18. yüzyıl dünyasında eşitlik, insan hakları, adil yargılama ve kuvvetler ayrılığı gibi kavramların gündeme gelmesini sağlamıştır.

 

 

 

ABD’nin genişlemesi

ABD doğal kaynaklarının zenginliği, genç ve dinamik bir insan gücüne sahip olması nedeniyle 19. yüzyıl boyunca hızla sanayileşti.

 

Amerika’da hükûmet, halk hükûmetidir; halk tarafından kurulur. Kongre üyeleri, başkan, eyalet yetkilileri, kasaba ve şehirleri yönetenler halk tarafından seçilir. Hâkimler de, doğrudan halk tarafından seçilir veya seçilmiş yetkililer tarafından tayin edilir. Kamu görevlileri, görevlerini iyi yapmadıkları veya kanunları ciddi bir şekilde ihlal ettiklerinde görevden uzaklaştırılabilirler.

 

Anayasa, kişilerin hak ve hürriyetlerini teminat altına almaktadır. Bu hak ve hürriyetler, 1791’de anayasaya eklenen ve İnsan Hakları Beyannamesi adı verilen ilk on değişiklikte belirtilmektedir.

 

Anayasa, hükûmetin yetkilerini üçe ayırmıştır: Başında başkan olan yürütme, Senato ve Temsilciler Meclisi olmak üzere kongrenin her iki kanadını ihtiva eden yasama ve başta yüksek mahkeme olmak üzere yargı. Anayasa, her birinin yetkisini sınırlamakta ve birinin gereğinden fazla yetki sahibi olmasını engellemektedir.

 

Eyalet hükûmetlerinde de sistem, federal hükûmet sisteminin hemen hemen aynısıdır. Genelde ülke yönetiminde Cumhuriyetçiler üstündür. 1993-2001 yılları arasında Demokratlar hem Temsilciler meclisinde hem de Beyaz Saray’da üstünlük kurdular. 2001 ve 2004 seçimlerinde kazanan Cumhuriyetçiler oldu. 2004 seçimlerinde sonuçlar şöyleydi; Cumhuriyetçiler: 232, Demokratlar: 202, Bağımsız: 1. 2006 seçimlerinde ise çoğunluk Demokratlardaydı; Demokratlar: 232, Cumhuriyetçiler: 202. Temsilciler Meclisi başkanlığına Demokrat Nancy Pelosi seçildi.

 

Her eyalette yürütme kuvvetinin başında bir vali vardır. Eyalet hükûmetleri düzeni koruma, çocuk ve gençlerin eğitimi, yol inşaatı gibi işlere bakar. Federal hükûmet; millî, milletlerarası ve birden fazla eyaleti ilgilendiren meselelerle uğraşır. Vatandaşların günlük hayatını etkileyen kanunlar, şehir ve kasabalardaki polis teşkilatı tarafından uygulanır. FBI diye bilinen Federal Soruşturma Bürosu; eyalet sınırlarını geçen suçluları, federal kanunlara aykırı hareket edenleri araştırır.

 

Federal Hükûmet

Amerika Birleşik Devletleri Başkanı, genel seçimle dört yıllık bir süre için seçilir. Seçilen Başkan, sürenin sonunda bir devre daha seçilebilir. Başkanın Amerika’da doğmuş ve yaşının en az otuz beş olması gerekir. Yılda 200.000 dolar üzerinde maaş ve ilaveten masrafları için de 50.000 dolar alır; fakat bunların toplamı üzerinden gelir vergisi öder. Ayrıca seyahat ve misafir ağırlama masrafı olarak vergiye tabi olmayan 100.000 dolar alır.

 

Başkan, kongre tarafından onaylanmış bir kanun tasarısını veto eder veya bunu imzalamayı reddederse; kongrenin her iki kanadı tarafından üçte iki oyla alınan bir karar bu vetoyu hükümsüz kılar ve tasarı kanunlaşır. Başkan; federal hâkimleri, büyükelçileri, yüzlerce hükûmet yetkilisini tayin eder. Başkanın ölümü, istifa etmesi veya kalıcı olarak sakatlanması halinde görevi seçime kadar başkan yardımcısı yürütür.

 

Birleşik Amerika Anayasası uyarınca, görev süresi tamamlanmamış bir Başkan, ancak görevi kötüye kullandığı iddiasının, yeterli delile dayanılarak, Temsilciler Meclisinde üyelerin üçte iki çoğunluğunun tasdik etmesi ile görevden alınabilir. Bugüne kadar yalnız bir Amerikan Başkanı görevi kötüye kullanmakla suçlanmıştır. O da 1868’de muhakeme edilerek beraat eden Andrew Jackson’dır. Ancak 1974’te başkan Richard Nixon dâhil, yüksek makamda birçok yetkilinin karıştığı seçim kampanyasında kanun dışı para toplama olayı mahkemeye intikal etti. Watergate olarak adlandırılan bu olayda Nixon, mahkemeye çıkmadan istifa etti ve yerine Gerald Ford geçti.

 

 

Yasama kolu olan Kongre; Senato ve Temsilciler Meclisi’nden meydana gelir. Senatörler 6 yıl, Temsilciler Meclisi üyeleri ise iki yıl için seçilirler. Senatör ve Temsilciler aday olmak istedikleri sürece tekrar seçilebilirler.

 

Elli eyaletin her biri, Kongreye iki senatör gönderir. Senatonun üçte biri, her iki yılda bir seçilir. Senatör seçilmek için adayın otuz yaşını doldurması ve seçilmesinden en az dokuz yıl önce Amerikan vatandaşı olmuş bulunması şarttır.

 

Temsilciler Meclisinin 435 üyesi vardır. Her eyalet, kendi nüfus oranına göre belli sayıda üyeye sahiptir. Eyaletler aşağı yukarı eşit nüfuslu seçim bölgelerine ayrılır ve her bölgenin seçmenleri Kongreye bir temsilci üye seçer. Bir üyenin en az yirmi beş yaşında ve en az yedi yıllık Amerikan vatandaşı olması gerekir.

 

Bir tasarının kanun olabilmesi için hem Senato hem de Temsilciler Meclisi tarafından tasdik edilmesi gerekir.

 

İklim

Amerika Birleşik Devletleri’nin iklimi sürekli değişkenlik gösterir. Doğu ve batı kıyılarındaki sıradağlar, okyanusların iç kısımların iklimine tesir etmesini önlediğinden, bu kıyı şeritleri hariç bütün ülkede karasal iklim hakimdir. Ülkenin kuzeyinde ise Kanada’dakine benzer çam ormanları görülebilir.

 

Orta kısımlar çok yüksek olduğundan, mevsimler arasında pek fazla sıcaklık farkı yoktur. Yaz mevsiminde orta bölgelere alçak basınç hakim olmasına rağmen, okyanustan gelen nemli hava Apalaş Dağları tarafından engellenmediği için orta bölgeler yaz mevsiminde bol yağış alır. Batı taraflarında ise yağış daha azdır.

 

Atlas Okyanusu’na kıyısı olan şeridin güney kısmı nispeten yağışlı ve ılıman olmasına rağmen, kuzeyi daha serin olup kışları şiddetli geçer.

 

Meksika Körfezi’ne bakan güney kısım açık ve düz olduğundan bu kısımlarda tropikal iklim hakimdir. Burada yazlar sıcak, kışlar ise ılımandır. Her mevsimde bol yağış görülür. Alaska kıyı şeridi, denizden etkilenen bir iklime sahip olmasına rağmen, iç kısımlarında çok şiddetli soğuklar görülür.

 

Dış ilişkiler

Ülkenin kuruluşundan beri dış siyasetin yönetiminde başlıca söz sahibi Başkan olmuştur. Bununla birlikte, yetkileri sınırsız değildir. Giriştiği taahhütlerin Kongre tarafından tasdik edilmesi gerekir.

 

Amerika, Birleşmiş Milletler’in Anayasası uyarınca kurulan Kuzey Atlantik Anlaşması Teşkilatı (NATO), Amerika Devletleri Teşkilatı (OAS) gibi bölge savunma gruplarına ve barış ile gelişmeyi destekleyen diğer kuruluşlara da katılmıştır.

ABD, 20. yüzyılın başından itibaren temel demokratik ideallerinden uzaklaşmaya başlamıştır. Filipin halkının bağımsızlık için verdiği mücadelenin kanlı bir şekilde bastırılmasından başlayarak, ABD yönetimleri gizli operasyonlarda, Latin Amerika, Asya ve Orta Doğu’daki savaşlarda yer alarak yabancı topraklardaki çatışmalara müdahale etmektedirler. Amerika Birleşik Devletleri hem ekonomik hem de siyasi kazanç sağlamak için sağcı diktatörler lehine, seçilmiş liderleri devirmiştir.

Amerika Birleşik Devletlerinin Nüfusu

Amerika Birleşik Devletlerin  (Mart 2020) itibari ile tahmini nüfusu 330.424.859 kişi ile Dünyanın en kalabalık 3. Ülkesidir. Amerika Birleşik Devletlerin nüfusun Irklara göre Oranı :Beyaz 72,4%, Afroamerikan 12.6 %,Asyalı 4,8%, Çok ırklı (2 ya da daha fazla) 2,9%, Kızılderililer ve Alaska yerlileri 0,9%, Hawaii yerlileri ve Pasifik adalılar 0,2%, Diğerleri ise 6,2%. Amerika Birleşik Devletlerin nüfusun etnik kimliklere göre oranı ise; İspanyol/Latin (herhangi bir ırk) 16,3%, İspanyol/Latin olmayan (herhangi bir ırk)83,7%.

 

Amerika Birleşik Devletleri 1900’lerde yaklaşık 76 milyon olan ABD nüfusu 20. yüzyılda neredeyse dört katına çıktı.  Çin ve Hindistan’dan sonra dünyanın en kalabalık üçüncü ülkesi olan ABD, büyük nüfus artışı beklenen ülkeler arasında büyük ve sanayileşmiş tek ülkedir.

 

 

 

Amerika Birleşik Devletleri’nde 1000 de 13 olan doğum hızı, 35% olan dünya ortalamasının altındadır. Nüfus artışı hızı pozitif 0,9%, birçok gelişmiş ülkeye göre daha yüksektir. 2012 mali yılı içinde, bir milyondan fazla göçmene (çoğu aile birleşimi ile gelen) yasal ikamet hakkı verildi. Meksika 1965 Göç Yasasından beri yeni ikamet edenlerin önde gelen Kaynağıdır. Çin, Hindistan ve Filipinler her sene gönderenler arasında ilk dörttedir. Dokuz milyon Amerikalı homoseksüel, biseksüel ya da transgenderdir, bu nüfusun en az yüzde dördüne eşittir. 2010 yılında yapılan bir araştırmada erkeklerin yüzde yedisi ve kadınların yüzde sekizi kendini gey, lezbiyen ya da biseksüel olarak tanımladı.

 

Amerika Birleşik Devletleri nüfusu (Mart 2020 ve tarihi)

Yıl USA Nüfusu Yıllık%
Değişim
Yıllık
Değişim
Göçmenler (net) Ortanca Yaş Doğurganlık oranı
2020 331002651 % 0,59 1937734 954806 38.3 1,78
2019 329064917 % 0.60 1968652 954806 37.7 1.85
2018 327096265 % 0,62 2011509 954806 37.7 1.85
2017 325084756 % 0,64 2068761 954806 37.7 1.85
2016 323015995 % 0,67 2137685 954806 37.7 1.85
2015 320878310 % 0,76 2373367 992343 37.6 1.88
2010 309011475 % 0.93 2803593 1085751 36.9 2.06
2005 294993511 % 0.93 2656520 1066979 36.1 2.04
2000 281710909 % 1,22 3309433 1771991 35.2 2.00
1995 265163745 % 1,01 2608687 892751 34.0 2.03
1990 252120309 % 0.95 2324097 673371 32.8 1.91
1985 240499825 % 0.94 2204694 676492 31,4 1.80
1980 229476354 % 0.93 2079021 754176 30.0 1.77
1975 219081251 % 0.90 1913582 577869 29.0 2.03
1970 209513341 % 0.96 1955933 311211 28.4 2,54
1965 199733676 % 1,36 2602621 367146 28,6 3.23
1960 186720571 % 1,69 3007047 424979 29,7 3.58
1955 171685336 % 1,57 2576188 173553 30,3 3.31

 

ABD’deki Nüfusun Ana Kentleri

(ilçeleri, ilçeleri, kentsel yığılmaları vb. içerir)

Sıra Şehir Adı Nüfusu
1 New York City 8,175,133
2 Los Angeles 3,971,883
3 Chicago 2,720,546
4 Brooklyn 2,300,664
5 Houston 2,296,224
6 Queens 2,272,771
7 Philadelphia 1,567,442
8 Phoenix 1,563,025
9 Manhattan 1,487,536
10 San Antonio 1,469,845
11 San Diego 1,394,928
12 The Bronx 1,385,108
13 Dallas 1,300,092
14 San Jose 1,026,908
15 Austin 931,830
16 Jacksonville 868,031
17 San Francisco 864,816
18 Columbus 850,106
19 Fort Worth 833,319
20 Indianapolis 829,718
21 Charlotte 827,097
22 Seattle 684,451
23 Denver 682,545
24 El Paso 681,124
25 Detroit 677,116
26 Boston 667,137
27 Memphis 655,770
28 New South Memphis 641,608
29 Portland 632,309
30 Oklahoma City 631,346
31 Las Vegas 623,747
32 Baltimore 621,849
33 Washington, D.C. 601,723
34 Milwaukee 600,155
35 South Boston 571,281
36 Albuquerque 559,121
37 Tucson 531,641
38 Nashville 530,852
39 Fresno 520,052
40 Sacramento 490,712
41 Kansas City 475,378
42 Long Beach 474,140
43 Mesa 471,825
44 Staten Island 468,730
45 Atlanta 463,878
46 Colorado Springs 456,568
47 Virginia Beach 452,745
48 Raleigh 451,066
49 Omaha 443,885
50 Miami 441,003
51 Oakland 419,267
52 Minneapolis 410,939
53 Tulsa 403,505
54 Wichita 389,965
55 New Orleans 389,617
56 Arlington 388,125
57 Cleveland 388,072
58 Bakersfield 373,640
59 Honolulu 371,657
60 Tampa 369,075
61 Aurora 359,407
62 Anaheim 350,742
63 West Raleigh 338,759
64 Santa Ana 335,400
65 Corpus Christi 324,074
66 Riverside 322,424
67 St. Louis 315,685
68 Lexington-Fayette 314,488
69 Stockton 305,658
70 Pittsburgh 304,391


Göçler

ABD bir göçmenler ülkesidir. Göçmenler tarafından kurulmuş ve gelişmiştir. Hâlâ dünyanın en çok göç alan ülkelerinden birisidir. Amerika Birleşik Devletleri’nin 4 Temmuz 1776’daki bağımsızlığından hemen önce nüfus yaklaşık 2,5 milyon kadardı (%95 beyaz Avrupa, %5 siyahi Afrika). Bu beyaz nüfusta en büyük pay Almanların ve İskandinav ülkelerinindir (İsveç, Norveç, Danimarka). Bu milletler ilk 3 grubu oluşturmaktaydı (dinî olarak %98 Protestan, %2 Katolik). 1620-1770 yılları arasında bu ilk gelenler karşılıklı evlilikler ve din birliği sayesinde bugün Beyaz Amerikalı dediğimiz (WASP- White, AngloSaxon, Protestan) siyasette ve iş dünyasında hâkim konumda olan Amerikan ulusunun ana çekirdeğini oluşturdular. 2008 yılına kadar seçilen bütün ABD başkanları bu gruba dâhildir. Günümüz ABD’sinde yaşayan siyahilerin (Afroamerikanlar) çoğu Amerika’ya getirilen kölelerin soyundandır.

 

1870-1920 yılları arası 2. göç dalgasının oluştuğu yıllardır. Bu yıllarda yukarıda adı geçen devletlerden göçler devam etmektedir; fakat yoğunluk Katolik ve Ortodoks Avrupalılara (İtalyanlar, Yunanlar, Gürcüler, Ermeniler, Ruslar, Lehler, Avusturya-Macaristan, Sırplar) ve İrlandalılara kaymıştır. 1880 yılında nüfus 60 milyona yaklaşmıştır (1950’de %86 beyaz Avrupa, %9 siyahi Afrika, %3 Hispanik (Latin Amerikalı); dinî olarak ise %74 Protestan, %20 Katolik, %3 Musevi, %2 Ortodoks ve %1 Budist). ABD’nin nüfusu 1935’te 100 milyona, 1970’te 200 milyona, 2005’te ise 300 milyona ulaşmıştır.

 

3. göç dalgası 1970’lerin sonunda başlamıştır ve halen sürmektedir. Bu göç dalgası daha çok çeşitlilik göstermektedir. Asya’dan, Ortadoğu’dan, eski komünist ülkelerden, Latin ülkelerinden özellikle Meksika ve Karayipler’den gelen yoğun Hispanik-Latin Amerika göçüdür (yılda yaklaşık 800.000 ila 1,5 milyon arası).

 

2006 sayımına göre nüfusu 1 milyon ya da üzerinde olan 32 tane grup vardır. 2010 sayımına göre nüfusun çoğunluğu (%63,7) beyaz ve Avrupalı, %16,4’i Hispanik-Latin Amerikalıdır. Nüfusun %12,2’si siyahi Afrika, %4,7 ‘i Asya kökenli, %0,7’si Amerikan yerlisi, %0,2’si pasifik adaları yerlisi, %1,9’u melez ve %0,2’si diğer ırklardır.

 

Konuşulan Diller

Diller(2007)
İngilizce 223 milyon
İspanyolca 34,5 milyon
Çince 2,5 milyon
Fransızca 2,0 milyon
Tagalogca 1,5 milyon
Vietnamca 1,2 milyon
Almanca 1,1 milyon

 

Amerika Birleşik Devletleri’nin federal düzeyde resmî dili yoktur. Ancak ülkede en çok kullanılan dil İngilizcedir (Amerikan İngilizcesi). 2010 yılında 5 yaşın üzerinde olan, yaklaşık olarak 230 milyon kişi diğer bir deyişle nüfusun %80’i evlerinde sadece İngilizce konuşmaktadır, bunu %12 ile İspanyolca takip etmektedir. En az 28 eyalette bazı Amerikalılar İngilizcenin resmi dil olmasını savunmaktadırlar.

Hawaii’de eyalet anayasasına göre Hawaii’yice ve İngilizce ortak resmi dillerdir.

 

İspanyolca’nın kullanımı ise Meksika ve Küba’dan gelen göçmenler nedeniyle son yıllarda belli kollarda arttı. Louisiana eyaletinde ise Fransızca kullanılır; çünkü Fransız sömürgeleri burada kurulmuştur.

 

Kolej ve üniversiteler

Birleşik Amerika’da yüksek öğretim 18 yaşında başlar. Ancak yüksek öğretimin Birleşik Amerika’ya özgü bir özelliği vardır ki, Avrupa’da rastlanmaz: Üniversitede belli bir alanda uzmanlık öğrenimine başlamadan önce bir kolej aşamasına geçilir. Koleji bitirenlere graduates (diplomalı) olarak bakılır ve -graduate school- da çalışmalarını sürdürürler. Bir Amerikan üniversitesi, genel olarak, bir kolej ile birlikte graduate school’dan oluşur.

Kolej ve üniversitelerin çoğu özeldir ve çeşitli kaynaklardan gelen kaynaklarla yaşarlar. Eski öğrencilerin bağışları, sanayi ve ticarette ün yapmış (Ford, Rockefeller, Carnegi vb.) büyük para babalarının kurduğu fonlarla, asıl okuyacak öğrencilerin ödedikleri paralar, bu kaynakların başında gelir.

Aslında belli bir refah düzeyine gelmiş ailelerin çocuklarını ayrıcalıklı duruma getiren bu sistemin zararları, doğrudan doğruya devletin kurduğu üniversiteler yoluyla bir parça giderilmek istenir.

 

Birleşik Amerika’da büyük bir sanat ve edebiyat faaliyeti vardır. Bir çağdaş Fransız romanından daha az kültürlü ama daha canlı ve daha insani olan Amerikan romanı, dünya edebiyatında sürekli bir yer tutmuştur. Mark Twain ve Henry James’lerden günümüze değin ulaşan büyük bir yazarlar kafilesi içinde, Birinci Dünya Savaşından sonra gelen ve kayıp kuşak adı verilen yazarları Ernest Hemingway, William Faulkner, Caldwell, John Steinbeck özellikle hatırlatmak gerekir.

 

Roman, bir Amerikan buluşu olan cep kitabı biçimiyle, büyük okuyucu kitlelerine yayılma fırsatını daha kolay bulabilmiştir.

 

Amerikan Edebiyatı, Edgar Allen Poe’dan başlayarak, Ezra Pound’a değin şiirde büyük temsilciler yetiştirmiştir.

 

Tiyatronun da, Eugen O’Neill bir Arthur Miller’e değin soylu temsilcileri olmuştur.

Birleşik Devletler yönetimindeki topraklar

  • Karayip Denizi’nde 9.104 kilometrekarelik bir ada olan Porto Riko, Amerika Birleşik Devletleri’ne bağlıdır. 3.410.000 nüfusu Amerika Birleşik Devletleri vatandaşıdır. Valilerini ve yasama meclislerini kendileri seçerler.
  • Yine Karayip Denizi’ndeki Virgin Adaları 1917 yılında Danimarka’dan satın alınmıştır. Adanın yüz bin nüfusu Amerika Birleşik Devletleri vatandaşı olup, valilerini ve tek yasama organı olan senatoyu kendileri seçerler. Virgin Adaları’nda 346 kilometrekare yer tutan 50 küçük ada vardır.

Etiketler

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz