Biyografi ve Ansiklopedi Sitesine Hoş geldiniz, 05 Temmuz 2020
Beğen 2

Elma

Elma

Elma, Elma meyvesi, Elma nedir, Elma faydaları, Elma ağacı, Elma çeşitleri, Elma resmi, Elma nerede yetişir, Elma neye iyi gelir, Elmanın Faydaları, 1 büyük boy elma kaç kalori?, İyi elma nasıl seçilir?, elma satın alırken nelere dikkat etmelidir?, elma alırken nelere dikkat edilmeli, Elmanın anavatanı neresidir, Elma çeşitleri, Elma faydaları, Elma nerede yetişir, Elma özellikleri, Elma ağacı, Elma üretimi, Elma Hakkında bilgiler sunuyoruz.

 

Elma (Malus domestica), gülgiller (Rosaceae) familyasından kültürü yapılan bir meyve türüdür. Eski Türkçede “alma” diye bilinen adının, meyvenin rengi olan “al” (kırmızı)’dan geldiği bilinmektedir. Elmanın ilk olarak Kuzey Anadolu’da, Güney Kafkaslar, Rusya’nın güneybatısında kalan bölgeler ve Orta Asya (Kazakistan’ın doğusu) dolaylarında ortaya çıktığı sanılmaktadır. Tür, bütün dünyaya Orta Asya’dan yayılmıştır. Besin değeri çok yüksek olan bir meyvesi vardır. Tarih boyunca kültür çalışmalarıyla 1000 farklı elma çeşidi üretildiği tahmin edilmektedir.

Elmanın En yakın akrabaları armut ve malta eriğidir. 5–12 m’ye kadar uzanan yaprak döken tacı geniş küçük bir ağaçtır. Yapraklar karşılıklı dizilişli, basit oval biçiminde, ucu sivri ve kenarları dişli, alt yüzü hafif tüylüdür. 5–12 cm uzunluğunda 3–6 cm genişliğindeki yaprakların sapı 2–5 cm kadardır. Çiçekler yapraklarla birlikte açar. Beyaz olan çiçekler genellikle ilk açtığında açık pembedir. 2,5-3,5 cm çapında 5 taç yapraklıdır. Meyve sonbaharda olgunlaşır, ekseriya 5–8 cm çapındadır.

 

Elma yaprak döken bir ağaçtır, genellikle ekimde 1.8 ila 4.6 m boyunda ve 9,1 m’ye kadar vahşi doğada ayakta durur. Yetiştirildiği zaman, boyut, şekil ve dal yoğunluğu anaç seçimi ve kırpma yöntemiyle belirlenir. Yaprakları edilir dönüşümlü düzenlenen tırtıklı marjlar ve biraz tüylü, alt yanları koyu yeşil renkli basit ovaldir . 

 

 

-36 °C soğuğa dayanabilir. Kurak ve sıcaktan hoşlanmaz. Toprağı tınlı, tınlı-kumlu, en az 1 m derinlikte olmalıdır. pH değeri 6-7 olan toprağı sever. Taban suyu 1 m’den yakın olmamalıdır. Taşlı ve kireçli toprağı sevmez. Meyve verme yaşı anacın çeşidine göre değişir. Bazı anaçlar (m9 gibi), ilk dikildiği yıl meyve verir. Bazı anaçlarsa (m106 gibi), üçüncü yaşında meyve vermeye başlar. En geç verime başlayan anaçlar ise normal elmanın çekirdeğinden üretilen anaçlardır. Bu anaçlar 5 ile 6 yaş arası meyve vermeye başlar.

 

 

Türkiye’de iyi gelir sağlayan meyve türlerinden birisi elmadır. Üretimi oldukça iyi düzenlenmiş bulunan yerlerde dönümden ortalama 1500–2000 kg meyve elde edilebilmekte, bakım şartlarının iyi olduğu durumlarda bu miktar 3000 kg’a kadar yükselmektedir. Bu miktar bazı ülkelerde üç tonun üzerindedir. Türkiye’de elma tüketimi kişi başına 20 kg civarında olup, ülke dünyada en fazla elma tüketenler arasında yer almaktadır.

 

Türkiye’de organik tarım düşüncesinin yaygınlık kazanmasıyla birlikte birçok yerde yerel olarak bilinen elma türlerinin ticari olarak üretilebilmesi için çalışmalar başlatılmıştır.

 

 

Elma çeşitleri

Farklı elma çeşitleri

  • Amasya elması: Türkiye’nin neresinde olursanız olun, eğer mevsimiyse, mutlaka Misket elması “Amasya Elması” olarak karşınıza çıkar. Kışın yenilen önemli bir çeşittir. Meyvesi orta irilikte, sap tarafı biraz genişçedir. Sapı uzunca ve kahverengidir. Kabuğu yapışkan, ince, yeşil üzerine açık kırmızıdır. Etli kısmı tatlı, sulu, güzel kokulu ve gevrektir. Çekirdekleri parlak kahverengi ve dolgundur. Ortalama ağırlığı 90 gramdır.Amasya adıyla bütünleşen Misket, özelliğini yine Amasya’nın coğrafi yapısında alır. Söylendiğine göre Amasya vadisi, misketin yetişmek için tam aradığı ortammış. Boğazın esintisi elmaya ayrı bir tat verir. Kokusu da burada gizlidir.

 

Amasya Misket’inin en büyük özelliği bir yıl meyve verirse diğer yıl vermemesidir. Bir yüzü kırmızı, diğer yüzü ise sarı ila yeşilimsi bir renk taşır. İnce kabuklu, hoş kokuludur. Sert ve dayanıklıdır. Uzun süre saklanmaya elverişlidir. Amasya elmasının iki türü vardır. Daha küçük ve tatlı olanına Misket elması denir. Daha iri ve aşılı olanına ise KABAK elması adı verilir. Amasya elması meyveye geç yatar ve 8-10 yaşından önce ürün vermez.

 

 

  • Demir elması: Kışlık çeşittir. Meyvesi irice, yuvarlak koniktir. Kabuğu ince, yeşil üzerine koyu kırmızı çizgili ve seyrek beneklidir. Eti gevrek, kokusuz ve mayhoştur. Çekirdekleri ufak, dolgun ve uzuncadır. Ortalama ağırlığı 125 gramdır.
  • Starking delicious elması: Kışlık çeşittir. Meyvesi iri, yuvarlak konik, dilimli,sarı üzerine kırmızı, seyrek noktalı ve parlaktır. Eti sarımsı, yumuşak, tatlı, sulu ve kokuludur. Ortalama ağırlığı 208 gramdır.
  • Golden delicious elması: Kışlık çeşittir. Meyvesi orta iri, yuvarlak koniktir. Sapı çok uzundur. Kabuğu donuk sarı-yeşil, çok paslı ve seyrek beneklidir. Eti sıkı, az mayhoş, çok sulu ve hoş kokuludur. Ortalama ağırlığı 136 gramdır.
  • Jonathan elması: İri, silindirik ya da konik biçimdedir. Kabuğu düzgün ve kırmızıdır. Eti açık sarı sulu ve tatlıdır.
  • Hüryemez elması: Kışlık çeşittir. Meyvesi çok iri, basıktır. Sapı uzun ve kalındır. Kabuğu sarı-yeşil, seyrek kahverengi beneklidir. Eti gevrek, çok sulu ve çok mayhoştur. Çekirdekleri kısa dolgundur. Ortalama ağırlığı 300 gramdır.
  • Granny smith elması: Kışlık çeşittir. Meyvesi iri, yuvarlak ve kabuğu koyu veya açık yeşil renktedir. Tadı mayhoş sert ve suludur. Bir yıl boyunca kalite kaybı olmaksızın soğuk hava depolarında saklanabilir. Düşük kalorili ve yüksek olan lif ve potasyum, değerlerinin yanında faydalı antioksidanlar içerir. Ortalama ağırlığı 186 gramdır.

 

 

Türkiye’de Yetişen Elma Türleri

Amasya Elması; Amasya, Niğde’de yetişir. Şekli Minik yuvarlak, rengi ise Pembe, sarıdır.

Arapkızı Elması; Afyon’da yetişir. Şekli yayvan yuvarlak, rengi ise Koyu kırmızıdır.

Brea Burn Elması; Eskişehir’de yetişir. Şekli Yuvarlak, rengi Kırmızı, sarıdır.

Fuji Elması; Afyon, Eskişehir’de yetişir. Şekli Yuvarlak, rengi Kırmızı, sarıdır.

Gala Elması; Afyon’da yetişir. Şekli Yuvarlak, rengi Kırmızı, sarıdır.

Golden Elması; Afyon’da yetişir. Şekli Yuvarlak, rengi sarı ve yeşildir.

Goldstar Elması; Şekli Yuvarlak, rengi sarı ve yeşildir.

Grani Smith Elması; Afyon’da yetişir. Şekli Yuvarlak, rengi Yeşildir.

Gümüşhane Elması; Gümüşhane’de ve Afyon’da yetişir. Şekli Yuvarlak, rengi yeşildir.

Roma Güzeli Elması; Afyon ve Amasya’da yetişir. Şekli Yuvarlak, rengi Kırmızı, sarıdır.

 

Elmanın kültür çeşitleri aşıyla üretilir.Ancak bazı çeşitler kök sürgünü ile üretilebilmektedir. Anaç olarak tohumdan yetiştirilmiş yabani elmalar kullanılır.En çok Amasya ilinde üretilir.Amasya’nın elması ünlüdür.

Dünya üretim liderleri (İlk 10)

 

En Çok Elma Üreten Ülkeler — 11 Haziran 2001
Ülke Üretim(Ton)
1.   Çin 27 507 000
2.  ABD 4 237 730
3.  İran 2 660 000
4.  Türkiye 2 266 437
5.  Rusya 2 211 000
6.  İtalya 2 072 500
7.  Hindistan 2 001 400
8. Fransa 1 800 000
9.  Şili 1 390 000
10.Arjantin 1 300 000
64 255 520

 

Elma’nın Sağlığa Faydaları

 

Araştırmalar elmanın, prostat ve akciğer kanseri riskini azalttığını göstermiştir.Diğer birçok meyve gibi elma da yüksek miktarda C vitaminine eşdeğer olan fenolik bileşenler ve kanser riskini ve DNA hasarını azaltan değerli antioksidanlar içermektedir. Bundan ayrı olarak, zengin lif içeriği kalın bağırsak faaliyetlerine yardımcı olmasının yanında kalp hastalıklarında, kilo vermede ve kolesterolün kontrolünde etkilidir. Elmanın içeriğindeki bazı kimyasallar Parkinsonizm ve Alzheimer gibi beyin hastalıkları konusunda da koruyucudur. Çünkü taze elmada bulunan bazı antioksidanlar, beyin hücrelerini oksidatif stresten kaynaklanan nörotoksiditeden korumaktadır. Kabuklu yenmesi daha yararlıdır.

 

 

Elma bol vitamininden dolayı çok sevilen meyvelerden biridir. Vitaminlerden A oldukça fazla miktarlarda bulunur. B vitamini ise pek azdır.

 

Elma yiyenlerde akli bozuklukların ve teneffüs yolları rahatsızlıklarının azaldığı ve diş çürümesi nisbetinin % 30’dan daha az olduğu tıbbi kaynaklarda belirtilmektedir. Elmanın % 83-85’i su, 0,40’ı protein, 8,35’i invert şeker, 1,60’ı sakkaroz, 0,07’si tanen, 1,32’si ham lif, 0,41’i kül, ayrıca çok az miktarda mangan, bakır, flor, magnezyum, kalsiyum, potasyum vs. maddeleri ve 100 gramında 59 kalori içerir.

 

 

Elma tam bir vitamin deposudur. Elma ağaçları dünya çapında yetiştirilmektedir ve Malus cinsinde en yaygın olarak yetiştirilen türlerdir. Çoğu çeşidin elma çiçeği döllenme için çapraz tozlaşma gerektirir. Hasat edildiğinde, elmalar genellikle yuvarlak, 5-10 cm (2-4 inç) çapında ve kırmızı, yeşil veya sarı renk tonlarındadır; çeşitliliğe bağlı olarak boyut, şekil ve asitlik bakımından farklılık gösterirler. Elmalar en eski Avrupalılar tarafından yenildi. İyileştirilmiş seçimler yapılmış ve çeşitler 2.000 yıldan fazla bir süre önce tanınmıştı.

 

Elmanın bileşiminde % 85 su, % 12 şeker, % 0,45 protein, % 0,4 yağ, %1 azotlu maddeler, pektin, organik asitler, Kalsiyum demir, fluor potasyum, magnezyum, silisyum, sodyum, manganez, çinko, bakır, fosfor, kükürt, bor, ve tanen ile A, B1, B2, B3, B5, B6, B9, C, G, E, K ve  PP  vitaminleri  bulunmaktadır. Vitaminler kabuğunda daha çoktur. Elmada suda eriyen vitaminlerin tamamı mevcuttur. Yüksek miktardaki C vitamini (100 g. meyve etinde yaklaşık olarak 13 mg civarında ) bir insanın günlük C vitamini ihtiyacına denktir.

 

Elma’nın Tarihi

Elmalar 4000 yıldan daha uzun bir süre önce Orta Doğu’da ortaya çıktı; Roma işgalinden beri İngiltere’de ekili bir ürün olarak meyve yetiştirilmektedir. Avrupa genelinde Fransa’ya yayılmış ve 1066’da Norman Fethi zamanında İngiltere’ye gelen özel olarak yetiştirilen elma çeşitleri; ve Yengeç Ağacı Elması veya Yabani Elma Ağacı ( Pyrus malus)  bu erken çeşitlerin soyundan gelebilir Dilimlere bölünmüş 100 gr. taze elmanın içerdiği besin değerleri şöyle sıralanır: 58 kalori; 0,2 gr. protein; 14.5 gr. karbonhidrat: 0 kolesterol; 0,6 gr. 1 Elma (100 gr) 52,1 kcal’dir. Yağ; 1.8 gr. lif: 10 mgr. fosfor; 7 mgr. kalsiyum; 0,3 mgr. demir; l mgr. sodyum; 110 mgr. potasyum: 8 mgr. magnezyum; 90 IU A vitamini; 0,03 mgr. B1 vitamini; 0,02 mgr. B2 vitamini; 0,1 mgr. B3 vitamini; 0,3 mgr. B6 vitamini; 0,5 mcgr. folik asit; 10 mgr. C vitamini ve 0,7 mgr. E vitamini.

Elmalar içeren lif, C vitamini, antioksidanlar ve potasyum . Orta büyüklükte bir elma içerir. Elma:

  • Bir kişinin günlük lif ihtiyacının% 13-20’si
  • Bir kişinin günlük C vitamini ihtiyacının% 9–11’i
  • Bir kişinin günlük potasyum ihtiyacının% 4’ü

 

 

Elma Alırken Nelere Dikkat Edilmeli

1-Elmanın sertliğini kontrol edin: Elmayı alın ve meyvenin derisinin küçük bir alanına hafifçe bastırın. Dokunma sağlam olmalıdır. Cilde bastıktan sonra farkedilir derecede yumuşak, renksiz veya kolayca girintili elmalardan kaçının.

 

 

2- Elmayı görsel olarak inceleyin:  Sıkılığı kontrol ederken, kaliteyi görsel olarak kontrol etmek için elmayı tamamen elinizde çevirin. Meyvede bazı işaretler (sürtme veya lekeler gibi) doğadan gelir ve kötü bir elmayı işaret etmez. Bununla birlikte, morarma veya belirgin çürüme belirtileri olan elmalardan kaçınılmalıdır.

 

 

3- Çeşitlerinizi tanıyın:   Bugün mevcut olan birçok  elma çeşidi (ve her zaman daha fazla pazara geliyor) ile, favorilerinizin renk, boyut, şekil ve genel görünümleri gibi özelliklerini tanımak isteyeceksiniz.

 

4- Elmanın rengine bir bakış:  Renk, büyük bir yeme elmasının en iyi göstergesi olmasa da, bu meyveyi seçerken yardımcı olabilir. Kırmızı çeşitlilikli elmalar için, yeşil arka planın çoğunlukla kırmızı veya pembe-turuncu tonlarla kaplanacağını kontrol edin. Tam renkli elmalar, harika tatlara yol açan birçok güneş ışığını emdi.

 

 

5- Elmayı kokla:  Taze, yüksek kaliteli bir elmanın hoş bir aroması olmalı. Bu, diğer elmalardan daha güçlü bir kokuya sahip bazı elmalar ile çeşitlilik gösterecektir.

 

Elmanın Sağlığa Faydaları

  • Elma Kalın Bağırsak Kanserine yakalanma riskini azaltır.
  • Zayıflamak için: Elmada sadece 50 kalori vardır ve içinde bulunan petkinden dolayı doyurucudur. Düşük kalorili olduğu için şişmanlığı önler, kan şekeri düzeyini ve yüksek tansiyonu olumlu bir şekilde etkiler.
  • Elma Kabızlığa birebir: Öğle yemeğinden önce yenen bir elma, bağırsakta bakterilerin çoğalıp azalmasını ayarlamada rol oynar ve bu sayede kabızlığı önler.
  • Bağışıklık için: Elmadaki C vitamini vücudun savunma sistemini kuvvetlendirir.
  • Dişler için: Yemeklerden sonra yenen elma, çoğu zaman diş fırçalamaktan daha iyi etki yapar.
  • Kolesterol için: Elmadaki petkin maddesi, zararlı kolesterolü (LDL) düşürür; atardamarları koruyan faydalı kolesterolü (HDL) yükseltir.
  • Kalp için: Elmadaki etkili maddelere yeni keşfedilen ‘Phenylalanin’ de eklendi. Bu madde, vücutta bulunan ve kalbin çalışmasında destek olan Q enzimini faaliyete geçirir.
  • Demir eksikliği: Demir, C vitamini ile birleştiğinde organizma tarafından mümkün olduğunca iyi şekilde alınır. Elmada her ikisi de vardır.
  • Elma Diyabet riskini azaltır.


  • Elma Ağız kokusunu giderir.
  • Akciğer kanseri ile savaşmaya yardımcı ile savaşmaya yardımcı olur.
  • Prostat, akciğer kanseri, kolon ve meme kanseri riskini azaltır.
  • Zengin lif içeriği kalın bağırsak faaliyetlerine  yardımcıdır.
  • Elmanın içeriğindeki bazı kimyasallar Parkinson ve Alzheimer gibi beyin hastalıkları konusunda da koruyucudur.
  • Kadınların menopoz dönemleri boyunca östrojen hormonu salgılamasını olumlu yönde etkilemektedir.
  • Elma suyu özellikle soğuk algınlığına öksürüğe ses   kısıklığına yüksek ateşe ve iltihaplı hastalıklara karşı başarılıdır, ayrıca romatizmal böbrek ve karaciğer rahatsızlıkları damar sertliği ve egzamaya karşı da kullanılabilir.
  • Yatıştırıcı ve ateş düşürücüdür.
  • Sinirleri ve adaleleri kuvvetlendirir.
  • İştahsızlığın ve tembel bağırsakların en iyi dostudur.
  • Sindirim sistemini düzenler
  • Böbrek taşlarını düşürmede yardımcı olur.
  • Tansiyonu düşürmede yardımcı olur.
  • Nefes darlığına iyi gelir.
  • Sabah, aç karnına yenilen elma; kanı temizler, vücuttaki toksinlerin atılmasını sağlar.
  • Uyumadan önce yenen elma, sindirimi düzenler, mideyi rahatlatır ve rahat uyumanızı sağlar.
  • Biraz ekşi olan yeşil elma, midedeki bulantıyı alır ve midede asit dengesini düzenler.
  • Gastrite bağlı olan mide yanmasını hafifletir.
  • Kabuğu soyulmadan pişirilen elma, bağırsakları aktif hale getirir ve yumuşatır.
  • Bal katılarak pişirilen elma, enerji verir ve vücut direncini artırır.
  • Tatlılara katıldığında, şeker ihtiyacınızı doğal yoldan karşılar ve diyet için ideal bir besindir.
  • Kas erimesini ve yerine yağların geçmesini engeller.

 

 

  • Kan şekerini düşürür.
  • Zararlı yağ asitlerini ve kolesterolü azaltır.
  • Beyin, karaciğer    ve    mideye    son    derece faydalıdır.
  • Cilt yaşlanmasını geciktirir.
  • Elmanın Kabukları Şifa Kaynağıdır.
  • Bedeni ve zihni yorgunluklarda yatıştırıcı etkiye sahiptir.
  • İdrar söktürücüdür.
  • Mesane hastalıklarıyla hemoroide karşı son derece faydalıdır.
  • Taze elma suyuyla silinen cilt, canlılık ve tazelik kazanır.
  • Elma suyu, aynı zamanda ateş düşürücü olarak kullanılıyor.
  • Günlük 3 adet elma yenmesi 2 ayda yüzde 10 oranında kolesterol düşmesine yardımcı oluyor. Günde 3 adet elma yemenin kötü kolesterol oranını düşürürken, iyi kolesterol oranını da 4 kat arttırdığı belirtiliyor.
  • Elma uçuğu iyileştirir.
  • Elma kürü, gut, böbrek ve mesane hastalıklarıyla hemoroide iyi gelir.
  • Yeşil Elma Kokusu, Baş Ağrılarına İyi Geliyor.
  • Elma sirkesi Elma sirkesi her derde devadır. Doğal bir hayat iksiridir.En etkili kullanım biçimi, çiçek balı ile karıştırılarak elde edilen karışımdır. Romatizma, bağışıklık sistemi güçlenmesi, Kas yapısı güçlenmesi, Kramplara, nezleye karşı, Boğaz ağrısı ve ses kısıklığına, Öksürüğe, Öksürük gıcığına, Vajinal akıntılara, Yüksek kolesterole, Varise, Gaz şişkinliğine, Kabızlığa, Ergenlik sivilcelerine karşı, Yaraların çabuk iyileşmesi için ve Güneş yanığına karşı faydalıdır.

 

Elma Alerjileri

İki tür elma alerjisi vardır. Huş polenine alerjisi olan kişiler, elma ve diğer meyve ve sebzelere karşı alerjik olabilir. Semptomlar çiğ elma yedikten 5-15 dakika sonra ortaya çıkar ve ağız, dil ve boğazda kaşıntı ve iltihaplanma içerir. Bu yanıta neden olan alerjen, pişirme veya pastörizasyonda hayatta kalmaz, bu da bazı alerjik kişilerin pastörize meyve suları ve elmalı kek gibi pişmiş elma yemeklerini içebileceği anlamına gelir.

Elmalara karşı tüm alerjik reaksiyonlar huş poleni alerjisi ile ilişkili değildir. Elma ve diğer meyve ve sebzelere, özellikle şeftalilere karşı ikinci alerji türü daha şiddetli olabilir ve semptomlar arasında karın ağrısı ve kusma, astım ve döküntü de olabilir. Alerjen pastörizasyon ve pişirmeden kurtulur ve bireyler pürelere, nektarlara ve meyve sularına tepki gösterir ve sabun, duş jeli ve şampuan gibi gıda dışı ürünler de dahil olmak üzere elma içeren tüm ürünlerden kaçınmalıdır.

 

Elmalarda bulunan alerjen miktarı çeşitler, meyvenin olgunluk derecesi ve saklama koşulları arasında değişebilir. Alerjen seviyeleri, huş ağacı poleni ile ilişkili olmadıkça taze hasat edilen elmalarda en yüksektir, bu durumda alerjen seviyeleri depolama süresi ile artar.

 

Huş poleni ile ilişkili elma alerjisi, İspanya, İtalya ve İsrail gibi Akdeniz bölgelerinde ergen veya yetişkin kadınlarda en sık görülür ve insanların yaklaşık% 5’i alerjiktir.

 

ELMA FOTOĞRAFLARI

 

Önemli Not: Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tanı, Tıbbi tedavi yerine geçmez .Tanı ve müdahale için lütfen Uzman desteği alınız.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz