Biyografi ve Ansiklopedi Sitesine Hoş geldiniz, 21 Eylül 2020
Beğen 1

Menopoz

Menopoz
Menopoz, bir kadının dönem geçirmeyi bıraktığı ve artık doğal olarak hamile kalamadığı zamandır.Dönemler genellikle tamamen durmadan önce birkaç ay veya yıl içinde daha az sıklaşmaya başlar. Bazen aniden durabilirler. 

Menopoz, bir kadının östrojen seviyeleri düştükçe, genellikle 45 ila 55 yaş arasında ortaya çıkan yaşlanmanın doğal bir parçasıdır. İngiltere’de, bir kadının menopoza ulaşması için ortalama yaş 51’dir.

 

Ancak her 100 kadından biri 40 yaşından önce menopoz yaşıyor. Bu, erken menopoz veya erken yumurtalık yetmezliği olarak bilinir.

Türk Dil Kurumu güncel yazım kılavuzuna göre menopoz mumenapoz mu? Türkçe’de kullanılan bir çok kelime söyleyiş ve yazılış biçimlerindeki farklılıklar nedeniyle yanlış yazılır. Bu kelimelerden biri de ‘menopoz‘dur. Menopoz belirtileri Çoğu kadın menopoz semptomları yaşayacaktır. Bunlardan bazıları oldukça şiddetli olabilir ve günlük aktiviteleriniz üzerinde önemli bir etkisi olabilir. Yaygın semptomlar şunları içerir:
  • ateş basması
  • gece terlemeleri
  • ilişki sırasında vajinal kuruluk ve rahatsızlık
  • uyku güçlüğü
  • düşük ruh hali veya kaygı
  • cinsel dürtü azalması (libido)
  • hafıza ve konsantrasyon sorunları

 

Menopoz semptomları dönemleriniz durmadan aylar hatta yıllar sonra başlayabilir ve bazı kadınlar bunları daha uzun süre deneyimlese de, son döneminizden yaklaşık 4 yıl sonra devam edebilir.

GP ne zaman görülmeli

Sizi rahatsız eden menopoz semptomlarınız varsa veya 45 yaşından önce menopoz semptomları yaşıyorsanız GP ile konuşmaya değer.

 

Genellikle belirtilerinize göre menopoz olup olmadığınızı doğrulayabilirler, ancak 45 yaşın altındaysanız hormon seviyenizi ölçmek için bir kan testi yapılabilir.

Menopoz semptomları için tedaviler

Günlük yaşamınıza müdahale eden ciddi menopoz semptomlarınız varsa doktorunuz tedaviler sunabilir ve yaşam tarzı değişiklikleri önerebilir.

Bunlar:

  • hormon replasman tedavisi (HRT)  – östrojeni değiştirerek menopoz semptomlarını hafifleten tabletler, cilt yamaları, jeller ve implantlar
  • vajinal kuruluk için vajinal östrojen kremleri, yağlayıcılar veya nemlendiriciler
  • bilişsel davranışçı terapi (CBT)  – düşük ruh hali ve endişe ile yardımcı olabilecek bir tür konuşma terapisi
  • sağlıklı, dengeli bir diyet yemek   ve düzenli egzersiz yapmak  – sağlıklı bir kiloyu korumak, formda ve güçlü kalmak bazı menopoz semptomlarını iyileştirebilir

 

Tedaviyi denedikten sonra belirtileriniz düzelmezse veya HRT alamıyorsanız, doktorunuz sizi bir menopoz uzmanına yönlendirebilir.

Menopoza ne sebep olur? Menopoza, yaşlandıkça ortaya çıkan vücudun seks hormonlarının dengesindeki bir değişiklik neden olur. Yumurtalıklarınız östrojen hormonu kadar üretmeyi bıraktığında ve artık her ay bir yumurta bırakmadığında olur. Erken veya erken menopoz her yaşta ortaya çıkabilir ve birçok durumda net bir nedeni yoktur.

Bazen yumurtalıkların çıkarılması için cerrahi gibi bir tedavi (ooforektomi), bazı  meme kanseri tedavileri, kemoterapi  veya radyoterapi veya Down sendromu  veya  Addison hastalığı gibi altta yatan bir durumdan kaynaklanabilir .

Menopoz Döneminde Beslenme

Menopoz, doğurganlık yeteneğinin kaybolduğu 48-55 yaş arası dönemdir. Beslenme durumu, sosyo-ekonomik durum, aşırı alkol ve aşırı kahve içilmesi menopozu etkileyen faktörler arasındadır.

 

Menopozda, organizmada önemli değişiklikler oluşmaktadır. Bunların başında, hormonal  değişiklikler gelir. Hipofizden salgılanan hormonlarda artış gözlenir. Düzgün adet görme ve üreme fonksiyonunu oluşturan sistemdeki bozukluklar nedeniyle yumurtalık fonksiyonu azalır. Bunun sonucunda kadın için önemli bir hormon olan östrojenler düşer, gonadotropinlerde artış ortaya çıkar ve kadında önemli sağlık problemleri gözlenir.

 

Psikoendokrin Değişiklikler: Bunlar baş ağrısı, sinirlilik, uyku bozuklukları, depresyon, aşırı terleme, halsizlik ve yorgunluktur.

 

Ciltte Oluşan Değişiklikler: Deride gevşeme, incelme, transparan bir görünüm, damarların belirgin hale gelmesi, yaraların geç iyileşmesi ve morluklar oluşur.

 

Üregenital Sistemdeki Değişikler: Östrojen eksikliğinde vajen epiteli de incelir.Mikroorganizmaların üremesine uygun hale gelir.

 

Enerji Harcamasındaki Değişikler: Menopoz döneminde vücutta oluşan bazı değişiklikler (hormonal değişiklikler vb.) nedeniyle enerji harcamasında azalma oluşur. Bunların sonucunda şişmanlık gelişir.

 

Vücut Kompozisyonundaki Değişiklikler: Vücut kompozisyonundaki değişmenin nedeni olarak; fiziksel aktivitenin azalması ve hormon düzeylerindeki azalma gösterilmektedir. Menopoz sonrası östrojen düzeyindeki azalma besin alımı, fiziksel aktivite seviyesi ve adipoz doku dağılımını etkileyebilmektedir.

 

Menopoza girmiş kadınlarda kardiyovasküler hastalıklar, osteoporozis gibi hastalıkların gelişme riski fazladır. Kardiyovasküler hastalıkların gelişmesinde sadece östrojen hormonu değil menopoz öncesi kadının beslenme durumu (hayvansal kaynaklı yağların yüksek oranda tüketilmesi gibi), şişmanlık, sigara kullanımı da menopoz sonrası etkendir.

 

Osteoporozis kemiklerden kalsiyum kaybının artması sonucunda kemiklerin kolaylıkla kırılması hastalığıdır ve menopoza girmiş kadınlarda daha sık görülür.

 

Çocuk ve adölesanlarda kemik oluşumu kaybından fazladır. 30 yaşından sonra kemik kaybı başlar.Genelde kadınların kemik mineral yoğunluğu erkeklerden düşüktür.Kemik kaybı hızı menopozda önemli ölçüde artar. Menopozdan sonraki kemik kaybının esas nedeni östrojen yetersizliğidir.

 

Yüksek düzeyde kafein, protein ve sodyum idrarda kalsiyum atımını arttırır. Fosfat içeren içeceklerin aşırı tüketilmesi de kemik yoğunluğunu azaltır. Antikoagulan, antiasit ilaçlar, alkol, barbitüratlar ve sigara osteoporoz riskini arttırır.

Osteoporozisten Korunmak İçin Beslenmede Dikkat Edilecek Hususlar

  • Her yaş döneminde yeterli kalsiyum tüketilmelidir. Kalsiyum için en iyi kaynak süt ve süt ürünleridir. Sütün dışında özellikle yeşil yapraklı sebzeler, kuru baklagiller ve pekmez kalsiyumdan zengindir.
  • Mineral içeriği yüksek sert suların içilmesi tercih edilmelidir.
  • D vitamini gereksinimi karşılanmalıdır. Güneş ışınlarından uygun şekilde ve düzenli olarak yararlanılmalıdır. Kış günlerinde öğle vakitleri, yaz aylarında ise kuşluk ve ikindi vakitlerinde güneşlenilmelidir.
  • İçme ve kullanma sularının florid içeriğinin litrede 0.7-1.2 mg düzeyinde olması kemik ve diş sağlığı açısından önemlidir.
  • Aşırı posa tüketiminden sakınılmalıdır.
  • Aşırı protein tüketiminden kaçınılmalıdır. Çünkü yüksek proteinli diyet idrarla kalsiyum atımını arttırır ve osteoporozis için önemli bir risk faktörüdür.
  • Aşırı fosfor tüketiminden kaçınılmalıdır. Proteinli besinler genelde fosfordan da zengindir.Protein yeterli düzeyde alınırsa aşırı fosfor alımı da önlenir.
  • Yemeklere aşırı tuz eklemekten ve tuzlanmış besinleri aşırı tüketmekten sakınılmalıdır. Çünkü aşırı tuz, idrarla kalsiyum atımını arttırmaktadır.
  • Sigara içilmemelidir. Sigara kan kortizon düzeyini artırarak 25-hidroksi D vitamininin, Aktif şekli 1-25 dihidroksi D vitaminine dönüşümünü azaltır. Aynı şekilde kandaki C vitamini düzeyini ve serum östrojen düzeyini de düşürür.
  • Düzenli fiziksel aktivitede bulunulmalıdır. Fiziksel aktivite gençlikte kemik kütlesini arttırır, yaşlılıkta ise kemik kaybını önler.Her gün en az 30 dakika yürüyüş gereklidir.
  • Alkolden sakınılmalıdır. Alkol, kemik oluşum hücrelerini harap eder ve kalsiyum emilimini bozar.
  • Aşırı incelikten kaçınılmalıdır. Beden Kütle indeksi 25’in altına inmemelidir.Çünkü menopozdan sonra vücut, yağ dokusundakiöstrojenden de yararlanmaktadır.
  • Özellikle aliminyum içeren antiasitlerden, kortizonlu ilaçlardan sakınılmalıdır.
  • Aşırı kafein tüketilmemelidir. Kafein içeren içeceklerin sık tüketiminden kaçınılmalıdır.

 

Osteoporozis, menopozda görülen en önemli sağlık sorunudur.Yukarıdaki beslenme önerilerinin yanı sıra, menopozda kardiyovasküler hastalık ve şişmanlık riskinin yüksek olması nedeniyle diyetin enerjisi ve yağ oranına da dikkat edilmelidir.

 

Kaynaklar:

Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü

https://hsgm.saglik.gov.tr/

https://www.nhs.uk/

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz